සෞදි අරාබිය, තුර්කිය සහ පාකිස්ථානය යන ‘මක්කම ආරක්ෂක ගිවිසුමේ’ (Mecca Pact) ප්‍රධාන නියෝජිතයන් අද (සඳුදා) ඉරානයේ තෙහෙරාන් අගනුවරදී ඉරාන නායකයන් හමුවී විශේෂ සාකච්ඡාවල නිරත වීමට නියමිතය. ප්‍රාදේශීය ව්‍යාප්ත ඉරාන අර්බුදය හමුවේ සෞදි අරාබිය ඍජු බලපෑමට ලක්වීමෙන් පසුව මෙම ත්‍රිපාර්ශ්වික පාර්ශ්වයන් එකමුතුව ඉරානය සමඟ පවත්වන පළමු ඉහළ පෙළේ සාකච්ඡාව මෙය වේ.
මෙම හමුව සඳහා සෞදි අරාබිය වෙනුවෙන් ආරක්ෂක අමාත්‍ය ඛාලිද් බින් සල්මාන් (Prince Khalid bin Salman) කුමරු ද, පාකිස්ථානය වෙනුවෙන් හමුදාපති ෆීල්ඩ් මාර්ෂල් අසීම් මුනීර් (Asim Munir) ද, තුර්කිය වෙනුවෙන් බුද්ධි ප්‍රධානී ඉබ්‍රාහිම් කලින් (Ibrahim Kalin) ද එක්වීමට නියමිත බව සෞදි සහ ඉරාන නිලධාරීහු තහවුරු කරති.
යේමනයේ ඉරාන හිතවාදී හූති කැරලිකරුවන්ගේ ප්‍රහාර පසුගිය සතියේ දැඩි වීම සහ වොෂින්ටනය හා තෙහෙරානය අතර යුදමය උණුසුම ඉහළ යාම හමුවේ මෙම සාකච්ඡා පැවැත්වේ. නොවැම්බර් 03 වැනිදා පැවැත්වෙන ඇමෙරිකානු මධ්‍යවාර මැතිවරණයෙන් පසුව පුළුල් පරිමාණයේ යුද්ධයක් නැවත ආරම්භ කිරීම සඳහා දෙපාර්ශ්වයම සැලසුම් සකස් කරමින් සිටින බව වාර්තා වේ.
පසුගිය අගෝස්තු මාසයේදී අත්සන් තබන ලද ‘මක්කම එක්සත් ආරක්ෂක ගිවිසුමට’ (Mecca Joint Defence Agreement) අනුව, සාමාජික රටකට එල්ල වන ඕනෑම සන්නද්ධ ප්‍රහාරයක් අනෙක් සියලුම සාමාජික රටවලට එල්ල වූ ප්‍රහාරයක් ලෙස සලකනු ලබයි.
ප්‍රාදේශීය උණුසුම සමනය කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස කටාර් රාජ්‍යයේ මූලිකත්වයෙන් ද ඉරාන නිලධාරීන් සමඟ තෙහෙරානයේදී සාකච්ඡා පවත්වා ඇත. ඉරාන ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙකු සඳහන් කළේ, පාකිස්ථාන හමුදාපති මුනීර් මහතා පසුගිය සතියේ තෙහෙරානයේදී ඉරාන ජනාධිපති මසූඩ් පෙසෙෂ්කියන් (Masoud Pezeshkian) හමුවූ අවස්ථාවේදී මෙම හමුව පිළිබඳ මූලික යෝජනාව ඉදිරිපත් වූ බවයි. එහිදී තෙහෙරානයේ කොන්දේසි ඉටු වන තෙක් වොෂින්ටනය සමඟ කිසිදු සාකච්ඡාවක් නොපවත්වන බව ඉරානය ප්‍රකාශ කර තිබේ.
මීට පෙර පාකිස්ථානය සහ කටාර් රාජ්‍යය මැදිහත් වී ජූනි මාසයේදී අතුරු සාම ගිවිසුමකට එළඹුණද, සති කිහිපයකට පසුව ඉරානය සහ ඇමෙරිකාව අතර සටන් නැවත ආරම්භ වීමත් සමඟ එම ගිවිසුම බිඳ වැටිණි.
ඉරාන උසස් ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ නියෝජ්‍ය ලේකම් අලි බාකෙරි-කානි (Ali Baqeri-Kani) ප්‍රකාශ කළේ, ප්‍රාදේශීය ආරක්ෂාව පිළිබඳව ඉරාන ශ්‍රේෂ්ඨ ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩලය සමඟ සාකච්ඡා කිරීම සඳහා මෙම ත්‍රිපාර්ශ්වික නියෝජිතයන් පැමිණෙන බවයි.
සෞදි රාජ්‍යතාන්ත්‍රික නිලධාරී රායිඩ් ක්‍රිම්ලි (Rayed Krimly) පවසා සිටියේ, මෙම හමුව මක්කම ගිවිසුමේ රටවල් විසින් වත්මන් අර්බුදය සමනය කිරීමටත්, කටාර් සහ පාකිස්ථානය මෙහෙයවන රාජ්‍යතාන්ත්‍රික විසඳුම්වලට සහාය වීමටත් ගන්නා උත්සාහයේ කොටසක් බවයි.
ප්‍රාදේශීය උණුසුම තවදුරටත් ඉහළට: සෞදි අරාබිය ඉරිදා දිනයේදී ද හූති කැරලිකරුවන් එල්ල කළ මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර රැසක් ව්‍යර්ථ කිරීමට සමත් විය.
හූති ප්‍රහාර දැඩි වීමත් සමඟ සෞදි අරාබියේ හමුදා කඩිනමින් ස්ථානගත කිරීමට මක්කම ගිවිසුමේ සාමාජික රටවල් එකඟ වී ඇත. ඇමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් මහතා ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ ඉරානයට එරෙහිව තවත් හමුදා ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීමට ඇමෙරිකාව සූදානම් බවයි. ඊට ප්‍රතිචාර දක්වමින් ඉරාන නායකයන් පවසා ඇත්තේ ඇමෙරිකානු ප්‍රහාරයකට මීට පෙර ලබාදුන් ප්‍රතිචාරයට වඩා දැඩි ප්‍රතිචාරයක් හිමිවන බවයි.
මීට අමතරව, නැවත ප්‍රහාරයක් එල්ල වුවහොත් පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපයේ මුහුදු පතුලේ ඇති සන්නිවේදන කේබල් පද්ධතිවලට පහර දීමට සැලසුම් කර ඇති බව ඉරාන ආරක්ෂක නිලධාරීහු පවසති.
